Częstym objawem chorób związanych z układem oddechowym jest kaszel. Ten ważny odruch fizjologiczny spełnia funkcje obronne, a ponadto pomaga w oczyszczaniu płuc i oskrzeli z zalegającej wydzieliny. Jeśli utrzymuje się przez dłuższy czas, wówczas może negatywnie wpływać na jakość życia i przyczyniać się do występowania różnych dolegliwości takich jak zachrypnięty głos, wymioty, zaburzenia snu, nietrzymanie moczu. Jakie są najczęstsze przyczyny kaszlu? Jak odróżnić kaszel suchy od mokrego? Odpowiedzi na te i inne pytania zawarliśmy w poniższym poradniku.
Kaszel – uciążliwy objaw różnych dolegliwości
Zanim przejdziemy do omówienia przyczyn i rodzaju kaszlu, zatrzymajmy się na chwilę przy jego definicji i spróbujmy wyjaśnić, czym dokładnie jest. Ten nagły, często powtarzający się odruch jest wywoływany przez skurcz mięśni klatki piersiowej w celu gwałtownego wyrzucenia powietrza znajdującego się w drogach oddechowych. Dzięki otwarciu głośni mieszanina gazów wydostaje się na zewnątrz, zabierając ze sobą śluz oraz cząsteczki stałe.
Kaszel, który jest uciążliwym objawem wielu różnych dolegliwości, rozwija się na skutek podrażnienia receptorów zlokalizowanych w zatokach obocznych nosa, gardle, tchawicy oraz w oskrzelach. W jego powstawaniu uczestniczą włókna nerwu błędnego, językowo-gardłowego oraz krtaniowego. Odebrane bodźce zewnętrzne są przekazywane do rdzenia przedłużonego, skąd następuje odpowiedź mięśni krtani, przepony oraz wypełniających przestrzenie międzyżebrowe.
Jakie są najczęstsze przyczyny kaszlu?
Do najczęstszych czynników wywołujących kaszel należą infekcje wirusowe takie jak zapalenie gardła, krtani, oskrzeli. Na skutek nagromadzenia się śluzu w drogach oddechowych i podrażnienia drzewa oskrzelowego zostają pobudzone receptory kaszlu. Inne przyczyny, które mogą prowadzić do pojawienia się odruchu kaszlowego to:
• refluks przełyku,
• reakcje alergiczne,
• przyjmowanie niektórych leków,
• dym papierosowy,
• wdychanie szkodliwych oparów.
W diagnostyce przyczyn kaszlu istotne znaczenie mają też dodatkowe cechy takie jak np. pora dnia lub nocy, w której pojawia się odruch oraz objawy współistniejące. U większości pacjentów dolegliwość ma podłoże infekcyjne. Kaszel wywoływany przez wirusy może utrzymywać się nawet przez dwa-trzy tygodnie.
Jak rozpoznać kaszel suchy?
Odróżnienie rodzaju kaszlu jest bardzo ważne, ponieważ pozwala na rozpoczęcie prawidłowego leczenia. Kaszel suchy z reguły jest uporczywy i nie towarzyszy mu odkrztuszanie wydzieliny. Często przybiera charakter duszącego pokasływania. Tego rodzaju objaw zwykle pojawia się na początku infekcji wirusowych dróg oddechowych. Chorobotwórcze mikroorganizmy przyczyniają się do uszkodzenia nabłonka w drogach oddechowych, ale nie powodują zalegania śluzu. Kaszel suchy może być też wywołany przez czynniki chemiczne oraz mechaniczne takie jak dym tytoniowy, zanieczyszczone powietrze, pyłki roślin i drzew.
Czym wyróżnia się kaszel mokry?
Ten rodzaj odruchu obronnego cechuje częste odkrztuszanie plwociny zalegającej w drogach oddechowych. Z reguły kaszel mokry, określany także mianem produktywnego, jest mniej męczący. Zazwyczaj pojawia się w przebiegu infekcji o podłożu wirusowym oraz bakteryjnym takich jak zapalenie płuc, oskrzeli. Ponadto zmagają się z nim pacjenci chorzy na mukowiscydozę, obturacyjną chorobę płuc oraz alergię.
Jak leczyć różne rodzaje kaszlu?
U wszystkich chorych, bez względu na rodzaj kaszlu, konieczne jest dążenie do ustalenia przyczyny dolegliwości oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia. W przypadku kaszlu mokrego najczęściej stosuje się preparaty mukokinetyczne, które rozrzedzają wydzielinę i powodują, że jest ona łatwiej ewakuowana z dróg oddechowych. W szybszym pozbyciu się śluzu pomagają m.in. leki z ambroksolem, substancją czynną o działaniu wykrztuśnym, która zmniejsza jego lepkość oraz poprawia ruch rzęskowy.
W przypadku kaszlu suchego pacjentom zwykle przepisuje się środki pobudzające aktywność wydzielniczą pneumocytów, nawilżające drogi oddechowe oraz łagodzące odruch kaszlowy. W ich składzie można znaleźć takie substancje czynne jak m.in. fosforan kodeiny, butamirat, dekstrometorfan oraz lewodropropizyna. Ponadto w leczeniu chorób przebiegających z utrudnionym odkrztuszaniem wydzieliny stosuje się leki zawierające naturalne wyciągi roślinne z porostu islandzkiego, korzenia prawoślazu, ziela tymianku, kwiatu dziewanny oraz korzenia pierwiosnka.
Jeśli kaszel nie ustąpi pod wpływem stosowanych leków i przejdzie w postać przewlekłą, wówczas pacjent powinien zgłosić się do specjalisty w celu przeprowadzenia rozszerzonej diagnostyki. Jej celem jest wykluczenie poważnych schorzeń takich jak np. rak płuc. W niektórych sytuacjach uporczywy kaszel może też świadczyć o niewydolności serca.
Warto wiedzieć więcej z Apte-Med
Kaszel to jedna z najczęstszych dolegliwości, jaka pojawia się w przebiegu infekcji układu oddechowego. Może towarzyszyć przeziębieniu, grypie, zapaleniu oskrzeli. Za niebezpieczny uznaje się odruch, który nie ustępuje samoistnie i trwa powyżej ośmiu tygodni. Chcesz wiedzieć więcej, jakie objawy poza kaszlem mogą stanowić powód do niepokoju? Jeśli tak, regularnie zaglądaj na bloga Apte-Med, gdzie znajdziesz wiele przydatnych informacji i wskazówek na temat zdrowia. Pamiętaj jednak, że w żadnym wypadku nie zastąpią one konsultacji z lekarzem.
