W ostatnim czasie coraz więcej mówi się o zanieczyszczeniu powietrza, które ma negatywny wpływ na zdrowie ludzi. Jego głównym źródłem są spaliny pochodzące z transportu, gospodarstw domowych, wydobywania i spalania paliw, a także z działalności przemysłowej. Zawieszone w powietrzu pyły oraz tlenki węgla, azotu i siarki powodują u ludzi choroby układu oddechowego, a nierzadko są też przyczyną przedwczesnych zgonów. Jak smog wpływa na zdrowie człowieka i komu najbardziej szkodzi? Czy można skutecznie się przed nim chronić? Sprawdź!
Smog w Polsce – jaka jest sytuacja?
Powietrze nad naszym krajem jest najbardziej zanieczyszczone w okresie jesienno-zimowym. Smog daje się we znaki głównie od listopada do lutego, kiedy trwa sezon grzewczy. Główną przyczyną jego powstawania jest działalność człowieka ale trzeba pamiętać, że do jego rozwoju przyczyniają się też warunki atmosferyczne: bezwietrzna pogoda, duża wilgotność oraz niedostatek opadów. Na wielkość zanieczyszczeń wpływa też wiele innych czynników takich jak położenie geograficzne czy gęsta zabudowa, która utrudnia prawidłową cyrkulację i wymianę powietrza. Najbardziej zagrożone smogiem są obniżenia, kotliny oraz doliny rzeczne o słabym przewietrzaniu. Szacuje się, że większość szkodliwych zanieczyszczeń przedostaje się do atmosfery z domowych palenisk, pieców oraz instalacji grzewczych wyposażonych w kotły nieodpowiedniej klasy.
Dlaczego smog jest tak niebezpieczny?
Najgroźniejszym efektem smogu jest zaleganie w atmosferze różnego rodzaju toksycznych substancji. Szczególnie szkodliwe są następujące związki:
• pyły zawieszone, do których zalicza się drobiny kurzu, popiołu, piasku oraz sadzy – ich głównym źródłem są domowe piece na węgiel oraz drewno, a także pyły emitowane przez przemysł oraz samochody,
• dwutlenek azotu, który wydobywa się z rur wydechowych pojazdów oraz z kominów budynków – wysokie stężenie tej substancji może podrażniać drogi oddechowe i być przyczyną wielu niebezpiecznych chorób,
• benzo(a)piren, który do atmosfery przedostaje się z domowych pieców i kotłów, a także ze spalin samochodowych – ten wyjątkowo trujący składnik smogu może wywoływać szereg dolegliwości takich jak płytki oddech, przewlekłe zmęczenie, a także osłabienie układu odpornościowego.
W większości przypadków skutki wdychania zanieczyszczonego powietrza są niewidoczne w początkowym okresie. Dopiero z biegiem czasu można zauważyć, w jaki sposób powyższe substancje znajdujące się w atmosferze wpływają na zdrowie.
Komu najbardziej szkodzi smog?
Każdego roku z powodu zanieczyszczenia przedwcześnie umiera kilka tysięcy osób. Smog szczególnie niekorzystnie oddziałuje na dzieci, seniorów, a także na osoby zmagające się z przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Stanowi też poważne zagrożenie dla kobiet w ciąży. Mieszanina różnych pyłów wzbogacona o tlenki azotu i węgla oraz o benzo(a)piren może powodować różnego rodzaju wady wrodzone u płodu, a także przyczyniać się do zaburzenia takich parametrów jak masa ciała, wzrost, obwód urodzeniowy główki, częstotliwość oddechów. Toksyczne związki upośledzają prawidłowy przepływ krwi przez łożysko, na skutek czego płód rozwija się wolniej. Dzieci kobiet, które w ciąży oddychały zanieczyszczonym powietrzem, po urodzeniu częściej chorują na astmę i są mniej odporne na infekcje.
Jakie są skutki zatrucia smogiem?
U zdrowych ludzi tymczasowy kontakt z powietrzem zanieczyszczonym pyłami może powodować podrażnienie spojówek, kaszel, przemijające stany zapalne płuc, zmęczenie, a także spadek tolerancji wysiłku. Inne skutki zdrowotne krótkotrwałej ekspozycji na smog to nasilenie objawów astmy oskrzelowej, wzrost ciśnienia tętniczego krwi i większe ryzyko zachorowania na infekcje dróg oddechowych takie jak zapalenie oskrzeli czy płuc. Ponadto benzo(a)piren i niektóre związki wchodzące w skład pyłów mogą przyczyniać się do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.
Jakie choroby może wywołać smog?
Szkodliwe substancje zawarte w atmosferze są bardzo niebezpieczne. Wraz z wdychanym powietrzem przedostają się do organizmu człowieka, po czym przenikają do krwi, uszkadzają organy, a nawet prowadzą do mutacji genów.
Na liście schorzeń, których ryzyko rozwoju zwiększa smog, znajdują się m.in.:
• przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
• astma,
• nowotwory (jamy ustnej, gardła, krtani, płuc i nerek),
• udar mózgu,
• zawał serca,
• zaburzenia rytmu serca.
Ponadto długotrwałe narażenie na toksyny zawarte w powietrzu może przyczyniać się do uszkodzenia neuronów i naczyń mózgowych odpowiedzialnych za transport tlenu oraz substancji odżywczych, a także zwiększać ryzyko powstawania chorób neurodegeneracyjnych takich jak np. choroba Parkinsona czy Alzheimera.
Warto wiedzieć więcej z Apte-Med
Mamy nadzieję, że dzięki naszemu poradnikowi wiesz już, dlaczego smog jest niebezpieczny i jakie może wywoływać choroby. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę w zakresie różnego rodzaju schorzeń oraz sposobów zapobiegania im, zachęcamy do przejrzenia innych artykułów dostępnych na stronie Apte-Med. Zaglądaj na naszego bloga jak najczęściej, ponieważ regularnie publikujemy tam wiele ciekawych tekstów, z których dowiesz się, jak zadbać o zdrowie swoje i swoich bliskich.
