Badania pokazują, że co trzeci Polak przynajmniej raz w życiu przeszedł ostre zapalenie zatok, a co piąty – cierpi z powodu przewlekłych infekcji i nawracających stanów zapalnych. Nieleczone mogą mieć poważne konsekwencje dla zdrowia. Jak rozpoznać pierwsze objawy choroby i jak ją leczyć? Podpowiadamy – sprawdź!
Zapalenie zatok – co to za choroba?
To nieprawidłowa wentylacja zatok, upośledzenie ewakuacji wydzieliny i innych zanieczyszczeń z kanałów przynosowych. Sprzyja to rozwojowi różnych infekcji. W układzie oddechowym wyróżnia się 4 rodzaje zatok przynosowych:
-
szczękowe,
-
czołowe,
-
klinowe,
-
sitowe.
Są to puste, łączące się ze sobą niewielkimi otworami przestrzenie mające bezpośrednie połączenie z jamą nosową. Normalnie wypełnia je powietrze oraz niewielka ilość wydzieliny. W przypadku infekcji zatok stan zapalny i obrzęk dotyczą błony śluzowej, która je wyścieła. Zapalenie zatok rozwija się najczęściej w przebiegu nieżytu nosa, chorób zakaźnych czy zapalenia zębów. Nadmiar wydzieliny uniemożliwia jej ujście z zatok, co powoduje ich zapychanie i sprzyja namnażaniu się bakterii.
Jakie są najczęstsze objawy zapalenia zatok?
Zwykle zaczyna się od bagatelizowanych infekcji nosa, gardła, czasem bólów zębów. Gdy dochodzi do infekcji, zaczyna się nadprodukcja śluzu, który zapycha nos i powoduje silny ucisk w okolicy zatok, co sprzyja rozwojowi stanu zapalnego. Najczęstsze jego objawy, to:
-
uporczywy ból rozpierający pogłębiający się przy pochylaniu głowy i przy wysiłku fizycznym,
-
uczucie zatkanego nosa i rozpierania twarzy,
-
nieżyt nosa – obu- lub jednostronny – przy zapaleniu bakteryjnym występuje zmiana koloru i konsystencji wydzieliny, staje się ona gęstsza i zielona (to katar ropny),
-
kaszel i chrypka – wywołane ściekaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła,
-
zaburzenia węchu i smaku, brak apetytu,
-
ogólna apatia i osłabienie organizmu,
-
stan podgorączkowy – w przypadku zapalenia bakteryjnego temperatura ciała może być wysoka, nawet powyżej 38 stopni Celsjusza.
Jakie są przyczyny zapalenia zatok?
Zapalenie zatok może mieć podłoże wirusowe lub bakteryjne. Wirusowe zazwyczaj jest wywoływane przez rotawirusy czy wirusy grypy. Bakteryjne zaś – zwane też ropnym, jest najczęściej powikłaniem zapalenia wirusowego. Chorobę mogą wywoływać pneumokoki i inne bakterie kolonizujące błony śluzowe. Do typowych przyczyn zapalenia zatok zalicza się między innymi:
-
infekcje górnych dróg oddechowych – wirusy wywołują obrzęk błony śluzowej, która zamyka kanalik łączący nos i zatoki,
-
alergie – podczas kontaktu z alergenem dochodzi do podrażnienia błony śluzowej nosa, która puchnąc, zamyka ujście zatok. Trwająca dłuższy czas choroba może je na stałe zwęzić lub zatkać,
-
wady w budowie nosa – np. skrzywienie przegrody nosa, przerost błony śluzowej małżowin nosowych, zmiany anatomiczne w okolicach ujścia zatok,
-
powiększony trzeci migdał u dzieci – pod wpływem alergii lub częstych infekcji migdał gardłowy może urosnąć tak, że uniemożliwia swobodne oddychanie,
-
niektóre choroby – np. mukowiscydoza, astma oskrzelowa czy próchnica zębów.
Jak należy leczyć zapalenie zatok?
Wszystko zależy od podłoża infekcji. Dlatego tak ważna jest konsultacja z lekarzem, który po badaniu postawi diagnozę i w razie potrzeby wdroży odpowiednie leczenie. Wirusowe zapalenie zatok ma zwykle łagodniejszy przebieg od bakteryjnego – leczy się je objawowo. W takich przypadkach zazwyczaj stosuje się niesterydowe leki przeciwzapalne czy preparaty obkurczające śluzówkę. Zaleca się inhalacje, np. solą morską, ziołami czy olejkami eterycznymi. Olejki eteryczne można dodawać do kąpieli, podgrzewać w kominkach czy też urządzeniach do inhalacji parowej. Są też gotowe mieszanki olejków w formie kropli i sprayów do nosa.
W przypadku rozpoznania bakteryjnego zapalenia zatok lekarz może zalecić antybiotykoterapię. Chorobę można też leczyć poprzez płukanie. Polega to na wstrzykiwaniu roztworu soli do zatok i wypłukiwaniu wydzieliny wraz z bakteriami czy wirusami.
Czasami konieczny jest zabieg chirurgiczny. Chore zatoki można udrożnić na kilka sposobów. Klasyczne metody to:
-
punkcja – przebija się ścianę zatoki i płucze,
-
operacja – poprzez nacięcie dociera się do zatok i czyści przerośniętą śluzówkę.
Jednak nie likwidują one przyczyny stanu zapalnego, tylko jego objawy. Nowoczesnymi, mniej inwazyjnymi metodami, które zmniejszają znacznie ryzyko nawrotów choroby, są:
-
operacje endoskopowe – zabieg polega na usuwaniu zmienionej chorobowo tkanki oraz naprawie wady w budowie anatomicznej,
-
balonikowanie zatok, czyli inaczej cewnikowanie endoskopowe – udrożnianie zablokowanego ujścia zatok,
-
płukanie zatok pod wysokim ciśnieniem przy pomocy hydrodebridera.
Warto wiedzieć więcej z Apte-Med
Nieleczony katar może dawać groźne powikłania w postaci zapalenia zatok i obniżenia odporności. Zależy Ci, aby mieć zdrowe zatoki? Unikaj przeciągów, przemarznięcia i gwałtownych zmian temperatur. Zadbaj też o odpowiednią higienę i nawilżenie dróg oddechowych. Więcej praktycznych porad znajdziesz na naszym blogu. To baza wiedzy, która może być cennym źródłem informacji. Pamiętaj jednak, że artykuły tu publikowane mają charter popularnonaukowy i w żadnym razie nie mogą zastąpić porady lekarskiej. Dlatego w razie jakichkolwiek niepokojących objawów, które długo się utrzymują lub często nawracają, natychmiast skonsultuj się z lekarzem.
