To jedna z najczęstszych przyczyn zgonów, nawet wśród młodych ludzi. Jeśli udar mózgu nie zostanie rozpoznany odpowiednio wcześnie, jego konsekwencje mogą być bardzo poważne. Tym bardziej warto więc znać jego najważniejsze objawy i sposób prawidłowego postępowania, jeśli jesteś świadkiem udaru. Przeczytaj i dowiedz się, co należy zrobić w takiej sytuacji.
Dlaczego udar mózgu jest tak niebezpieczny?
W momencie, gdy dochodzi do udaru mózgu, przestaje do niego dopływać krew, a komórki mózgowe zaczynają stopniowo obumierać. Może wystąpić również sytuacja odwrotna – w wyniku pęknięcia naczynia krwionośnego krew zaczyna wypływać do wnętrza czaszki. Zależnie od tego, jak rozległy będzie udar i kiedy pacjent otrzyma pomoc, konsekwencje tego procesu mogą być bardzo zróżnicowane. W najlepszym przypadku zmiany niemal całkowicie się wycofają. W bardziej pesymistycznym wariancie udar może spowodować trwałą niepełnosprawność, a nawet śmierć. Osoby, którym udaje się przeżyć udar, w przyszłości bardzo często potrzebują pomocy w wykonywaniu prostych codziennych czynności, a nawet stałej opieki. Aby do tego nie dopuścić, warto poszerzać swoją wiedzę i wiedzieć, jak właściwie reagować, gdy udar wystąpi u kogoś w Twoim najbliższym otoczeniu.
Jakie są rodzaje udaru i ich przyczyny?
Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje udarów:
• krwotoczny,
• niedokrwienny,
• żylny.
Udar krwotoczny występuje przede wszystkim u osób cierpiących na nadciśnienie tętnicze. Bywa nazywany potocznie wylewem, co bardzo dobrze oddaje jego charakter. Wskutek pęknięcia ściany tętnicy do wnętrza czaszki przedostaje się krew, a część mózgu, która była przez nią zaopatrywana jest zagrożona niedokrwieniem.
Udar niedokrwienny występuje o wiele częściej niż krwotoczny. Polega na niedostatecznym dopływie krwi do komórek mózgu, na przykład wskutek zatoru, co powoduje ich niedotlenienie. Już po czterech minutach zaczynają zachodzić w nich poważne zmiany i stopniowo obumierają.
Udar żylny jest z kolei spowodowany zakrzepicą żył mózgowych. Zakrzepy zwężają światło naczyń, uniemożliwiając swobodny przepływ krwi.
Wszystkie wymienione rodzaje udarów są bardzo niebezpieczne, dlatego nigdy nie należy lekceważyć ich objawów.
Jakie są czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia udaru?
W większości przypadków udary występują u osób dojrzałych i starszych, często tych cierpiących również na dolegliwości kardiologiczne. Do czynników ryzyka zaliczamy także nałogowe palenie papierosów, spożywanie alkoholu w nadmiernych ilościach oraz otyłość.
Warto jednak zdawać sobie sprawę z tego, że wymienione wyżej czynniki nie zawsze muszą poprzedzać udar. Zdarza się, że rozpoznaje się go u młodych, zupełnie sprawnych i z pozoru całkowicie zdrowych osób.
Jak rozpoznać udar: objawy, test FAST
Nie ma jednej listy objawów udaru, ponieważ bardzo wiele zależy od jego rodzaju i lokalizacji. Istnieją jednak pewne sygnały alarmowe, które zawsze powinny wzbudzać czujność. Do najczęściej występujących symptomów związanych z udarem należą:
• zaburzenia czucia w obrębie twarzy,
• drętwienie mięśni twarzy i kończyn, zwykle po jednej stronie ciała,
• problemy z przełykaniem,
• trudności z wysławianiem się, zniekształcona mowa,
• zaburzenia widzenia lub ślepota (zwykle jednostronna),
• silny ból głowy,
• utrata równowagi, zawroty głowy.
Wszystkie te objawy pojawiają się nagle i trudno wskazać ich dokładną przyczynę. Często są mylone z upojeniem alkoholowym albo hiperglikemią, co tym bardziej utrudnia postawienie właściwej diagnozy.
W rozpoznaniu udaru bardzo skuteczny może okazać się test FAST, którego nazwa pochodzi od angielskich słów Face, Arms, Speech difficulties, Time. Ich znaczenie prezentuje poniższa tabela.
|
Face, czyli twarz
|
Zaburzenia czucia w obrębie mięśni twarzy, opadnie kącika ust
|
|
Arms, czyli ramiona
|
Drętwienie mięśni rąk, problemy z koordynacją
|
|
Speech difficulties, czyli problemy z mową
|
Problemy z wymową, trudności z powtarzaniem prostych słów
|
|
Time, czyli czas
|
Czas ma kluczowe znaczenie w przypadku udaru, dlatego w przypadku jego podejrzenia należy działać bardzo szybko.
|
W praktyce test można przeprowadzić w bardzo prosty sposób. Wystarczy poprosić osobę, u której podejrzewamy udar o to, żeby się uśmiechnęła, uniosła obie ręce i powtórzyła proste zdanie. Jeśli nie będzie w stanie wykonać którejkolwiek z tych czynności, stanowi to bardzo poważny sygnał alarmowy.
Co robić, gdy jesteś świadkiem udaru?
Kluczowe znaczenie dla rokowań pacjenta, u którego stwierdzono udar, ma czas, jaki upłynie od pierwszych objawów do momentu podania leków. Jeśli więc jesteś świadkiem udaru, powinieneś działać jak najszybciej. W pierwszej kolejności należy wezwać pogotowie, informując dyspozytora o stanie pacjenta i dokładnej godzinie pojawienia się pierwszych niepokojących symptomów. Nawet jeśli występujące u niego objawy nie są jednoznaczne albo nie obserwujesz wszystkich wymienionych wyżej objawów równocześnie, mimo wszystko warto reagować.
Warto wiedzieć więcej z Apte-Med
Jeśli informacje na temat udaru, które przedstawiliśmy, wydają Ci się wartościowe i interesujące, zachęcamy do zapoznania się z innymi artykułami dostępnymi na stronie Apte-Med. Znajdziesz tam teksty o tematyce medycznej, a także praktyczne wskazówki, dzięki którym będziesz mógł poprawić swoje samopoczucie i ograniczyć ryzyko infekcji.
