Zgodnie z obowiązującym prawem farmaceutycznym obowiązkiem pracownika apteki jest poinformowanie pacjenta o możliwości nabycia tańszego zamiennika leku widniejącego na recepcie. Takie rozwiązanie ma służyć chorym przede wszystkim w sytuacji braku dostępności oryginalnego środka, ale może też pomóc np. w obniżeniu kosztów terapii. Co zrobić, gdy farmaceuta zaproponuje tańszy odpowiednik leku? Czym jest taki preparat i czy ma dokładnie taką samą skuteczność co oryginał? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w naszym dzisiejszym kompendium.
Leki oryginalne i zamienniki – czym się różnią?
Ze względu na rodzaj środków farmakologicznych rynek farmaceutyczny można podzielić na trzy podstawowe grupy. Pierwszą z nich stanowią leki dostępne bez recepty, które są przeznaczone do samodzielnego leczenia niegroźnych dolegliwości takich jak kaszel, katar, ból gardła, biegunka, migrena. Druga to oryginalne leki wydawane z polecenia lekarza, natomiast trzecia to preparaty będące ich zamiennikami. Lekarstwa wymagające okazania recepty według przepisów nie mogą być dostarczane do domu bezpośrednio z apteki, jednak wdrażane są już nowoczesne rozwiązania jak wsparcie zaufanego asystenta, dzięki czemu w praktyce można kupić leki na receptę z dowozem.
Odpowiedniki, aby można je było tak nazywać, muszą mieć taką samą postać farmaceutyczną oraz identyczną substancję czynną. Zgodnie z przyjętym prawem zamiennik powinien charakteryzować się znacznym podobieństwem do oryginalnego preparatu, któremu odpowiada. Przed wprowadzeniem takiego produktu do obrotu producent jest zobowiązany do potwierdzenia odpowiednimi testami, że jest on zgodny z oryginałem pod względem efektu klinicznego i spełnia wymagania biorównoważności.
Czy zamienniki działają tak samo, jak leki oryginalne?
Wielu pacjentów zastanawia się, czy substytuty oryginalnych preparatów działają tak samo, jak oryginalne leki. Zamienniki zawierają tę samą substancję czynną, dlatego wykazują podobne właściwości. Trzeba jednak pamiętać, że w ich składzie występują też różne składniki pomocnicze, które odpowiadają za kolor, kształt oraz smak medykamentu. Dlatego pacjenci, którzy mają nietolerancję na niektóre substancje, przed wyborem odpowiedniego zamiennika powinni skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo stosowania tego typu środków, podlegają one ścisłym regulacjom i przechodzą rygorystyczne testy opracowane przez takie organizacje jak Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków.
Kiedy farmaceuta może wydać zamiennik leku?
Zamiana oryginalnego leku na tańszy zamiennik powinna odbywać się na podstawie ugruntowanej wiedzy farmakokinetycznej, a także przy uwzględnieniu skuteczności i bezpieczeństwa terapii. Każda próba zastosowania alternatywnego preparatu, nawet z taką samą substancją czynną, wiąże się z ryzykiem pojawienia się niepożądanych skutków ubocznych, do których wystąpienia mogą przyczynić się np. składniki pomocnicze. Jedną z sytuacji, kiedy farmaceuta może zaproponować pacjentowi wydanie zamienniku, jest niedostępność oryginalnego leku. W ostatnim czasie lista brakujących produktów leczniczych wydłużyła się, dlatego niektórzy chorzy mają problem z dostępem do oryginalnych leków stosowanych w leczeniu cukrzycy, depresji, zaburzeń gospodarki lipidowej czy obturacyjnego bezdechu sennego.
Jakich leków nie należy zamieniać bez konsultacji z lekarzem?
Zamienniki coraz częściej są wykorzystywane jako wsparcie w leczeniu wielu różnych chorób. Istnieją jednak schorzenia, w których stosowanie tańszych odpowiedników może przynieść więcej szkody niż pożytku. Do grupy preparatów, których nie powinno zamieniać się bez konsultacji z lekarzem, należą m.in. środki o wąskim indeksie terapeutycznym zawierające np. acenokumarol czy teofilinę. Bez porozumienia ze specjalistą nie należy też zamieniać leków:
• przeciwpadaczkowych,
• o przedłużonym uwalnianiu,
• hormonalnych,
• aminosalicylanów.
Ponadto odradza się zamienianie doustnych i miejscowych glikokortykosteroidów, które nie zawsze są biorównoważne. Mamy tu na myśli przede wszystkim preparaty z takimi substancjami czynnymi jak deksametazon, prednizolon, mometazon oraz flutikazon. W przypadku leków, których nie należy zamieniać, lekarz na recepcie może dopisać symbol NZ.
Warto wiedzieć więcej z Apte-Med
Zgodnie z prawem farmaceuta może zamienić oryginalny lek, polegając na swojej wiedzy. Wcześniej jednak powinien upewnić się, że po jego zastosowaniu u chorego nie wystąpią działania niepożądane i różnice w skuteczności terapii. Chcesz dowiedzieć się więcej na temat stosowania produktów leczniczych, ich refundacji lub realizacji recept w aptece? Jeśli interesują Cię te tematy, zaglądaj na naszego bloga jak najczęściej. Znajdziesz tam wiele wartościowych artykułów, dzięki którym poszerzysz swoją wiedzę z zakresu nurtujących Cię zagadnień.
