Istnieje wiele szczepów bakterii wywołujących groźne dla człowieka choroby. Do jednych z najbardziej niebezpiecznych należą meningokoki (Neisseria meningitidis) nazywane również dwoinkami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Na zakażenie nimi narażeni są wszyscy, jednak patogeny te szczególnie często atakują dzieci do piątego roku życia. Jakie są typowe objawy dla choroby meningokokowej? Czy można ustrzec się przed tymi zagrażającymi zdrowiu i życiu mikroorganizmami? W poniższym artykule publikujemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Co to są meningokoki i jaki można się nimi zarazić?
Dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych należą do Gram-ujemnych bakterii odpowiedzialnych za rozwój ciężkich zakażeń zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Najbardziej niebezpieczna jest infekcja całego organizmu pod postacią sepsy meningokokowej. Choroba przebiega w piorunujący sposób, a jej objawy w początkowej fazie przypominają ostrą infekcję wirusową, co utrudnia szybkie postawienie diagnozy i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Do zakażenia meningokokami zwykle dochodzi drogą kropelkową poprzez kontakt ze śliną chorego podczas kaszlu lub kichania. Do rozwoju choroby może też przyczynić się picie z jednej butelki, dzielenie się jedzeniem, używanie tych samych sztućców, palenie tego samego papierosa. Bakterie są obecnie głównie w jamie nosowo-gardłowej nosiciela. O ich przeniesienie łatwo jest zwłaszcza w dużych skupiskach ludzkich, np. w przedszkolach, żłobkach.
Jakie są typowe objawy choroby meningokokowej?
Na zakażenia meningokokami są szczególnie narażone dzieci przed ukończeniem piątego roku życia, u których system immunologiczny wciąż się kształtuje i nie działa tak sprawnie, jak u dorosłego człowieka. Objawy infekcji na początku są mało charakterystyczne i często przypominają przeziębienie lub grypę. U chorego może pojawić się:
• gorączka,
• ból brzucha,
• biegunka,
• utrata apetytu,
• ból głowy.
Na dalszym etapie choroby można zaobserwować kolejne symptomy. Zakażeniom meningokokowym bardzo często towarzyszy wysypka krwotoczna w postaci czerwonych plamek na skórze, które nie bledną pod wpływem nacisku. Warto mieć jednak świadomość, że nie występuje ona u wszystkich pacjentów. Dodatkowo chory może uskarżać się na światłowstręt, bóle stawów, sztywność karku, osłabienie, trudności z oddychaniem oraz senność.
Jak wygląda diagnostyka i leczenie zakażenia meningokokami?
Inwazyjna choroba meningokokowa jest schorzeniem o wysokiej śmiertelności. Dlatego bardzo ważne znaczenie dla zdrowia i życia pacjenta ma szybkie postawienie prawidłowej diagnozy oraz rozpoczęcie leczenia. W przypadku podejrzenia zakażenia konieczne jest wykonanie badania krwi oraz płynu mózgowo-rdzeniowego. Niekiedy pobierany jest też wymaz z jamy nosowo-gardłowej w celu wyizolowania patogenów, które wywołały infekcję.
Leczenie choroby meningokokowej odbywa się w warunkach szpitalnych przy wykorzystaniu antybiotyków podawanych dożylnie. Najczęściej są to środki z penicyliną oraz preparaty z grupy cefalosporyn III generacji, które zawierają substancje o działaniu bakteriobójczym i są przeznaczone do stosowania w terapii ciężkich zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-ujemne.
Jakie są możliwe powikłania choroby meningokokowej?
Rozwijająca się w błyskawicznym tempie choroba meningokokowa stanowi jedno z najcięższych zakażeń wywoływanych przez bakterie Neisseria meningitidis. Nawet pomimo szybkiego postawienia diagnozy i wdrożenia właściwego leczenia przebycie choroby może wiązać się z różnymi poważnymi następstwami. Do najczęściej występujących zalicza się padaczkę, częściowe lub całkowite uszkodzenie narządu słuchu, a także przewlekły ból głowy i kończyn dolnych. U niektórych pacjentów dochodzi też do niewydolności nerek oraz ubytków w skórze i tkance podskórnej. Ponadto możliwe są powikłania psychiczne: zaburzenia koncentracji, trudności w nauce, opóźniony rozwój intelektualny.
Kiedy warto zaszczepić się przeciw meningokokom?
Jedynym skutecznym sposobem zapobiegania zakażeniom wywoływanym przez meningokoki są szczepienia ochronne. W Polsce nie są one obowiązkowe, ale zalecane przez Ministerstwo Zdrowia. Szczepionki mogą być podawane noworodkom już po ukończeniu drugiego miesiąca życia. Preparaty dające długotrwałą odporność są rekomendowane przede wszystkim osobom z grupy ryzyka wystąpienia inwazyjnej choroby meningokokowej: niemowlętom, dzieciom, młodzieży, pacjentom z upośledzoną zdolnością układu odpornościowego do walki z patogenami oraz osobom podróżującym do krajów zwiększonego ryzyka zakażeń wywoływanych przez meningokoki. Innym sposobem ochrony przed tymi niebezpiecznymi patogenami jest chemioprofilaktyka. Polega ona na podawaniu antybiotyków osobom, które miały bezpośredni kontakt z chorym.
Warto wiedzieć więcej z Apte-Med
Meningokoki to bakterie wywołujące ciężką inwazyjną chorobę, która może przybrać formę zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsy. Drobnoustroje te są szczególnie niebezpieczne dla niemowląt oraz dzieci do piątego roku życia. W Polsce dostępne są szczepionki, dzięki którym można uodpornić się na podstawowe typy meningokoków. Chcesz poszerzyć swoją wiedzę na temat profilaktyki zdrowotnej? W serwisie Apte-Med znajdziesz wiele ciekawych artykułów o tematyce medycznej, dzięki którym zadbasz o zdrowie swoje i bliskich.
