Jednym z częściej rozpoznawanych zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego jest zespół jelita drażliwego. Choroba jest obecna głównie w krajach wysokorozwiniętych, a jej przyczyny są złożone i nie do końca poznane. Do charakterystycznych objawów należą bóle brzucha, naprzemienne występowanie biegunek i zaparć oraz zmiana częstości oddawania stolca. Czym jest zespół jelita drażliwego i jak się go leczy? Jak przebiega diagnostyka schorzenia i jakie badania należy wykonać, by go rozpoznać lub wykluczyć? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań zawarliśmy w poniższym tekście. Przeczytaj!
Co to jest zespół jelita drażliwego?
Choroba, która współcześnie dotyka wiele osób w różnym wieku, jest definiowana jako przewlekłe zaburzenie czynnościowe układu pokarmowego. Zespół jelita drażliwego nie stanowi wprawdzie bezpośredniego zagrożenia dla życia, ale ma przewlekły charakter, a towarzyszące mu objawy mogą mieć negatywny wpływ na codzienne funkcjonowanie. Schorzenie charakteryzuje się bólem i dyskomfortem w obrębie jamy brzusznej, który nasila się w ciągu godziny po spożyciu posiłku, a zmniejsza lub całkowicie ustępuje po wypróżnieniu.
Pod względem klinicznym wyróżnia się cztery podstawowe postacie choroby:
-
z dominującymi zaparciami,
-
z przeważającymi biegunkami,
-
ze zmiennym rytmem wypróżnień,
-
nieokreśloną (niedającą się sklasyfikować).
Chorzy na zespół jelita drażliwego często skarżą się też na objawy spoza układu pokarmowego takie jak bóle głowy, senność, bóle pleców w odcinku lędźwiowym oraz nocne oddawanie moczu. U kobiet mogą pojawić się też zaburzenia miesiączkowania.
Jakie są przyczyny zespołu jelita drażliwego?
Jak już wspomnieliśmy we wstępie, przyczyny tej choroby nie zostały do końca poznane. Do tej pory ustalono, że jej występowanie nie jest powiązane ze zmianami chorobowymi (np. z obecnością guzów) ani z upośledzeniem budowy anatomicznej jelita. Do rozwoju schorzenia może przyczyniać się wiele różnorodnych czynników. Istotną rolę w tym procesie przypisuje się przewlekłym stanom zapalnym w przewodzie pokarmowym, nadwrażliwości trzewnej oraz zaburzeniom motoryki jelit. Na rozwinięcie się choroby mogą ponadto mieć wpływ zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego powodujące zwiększoną reakcję na stres i nasilenie nieprzyjemnych dolegliwości.
Jakie są objawy zespołu jelita drażliwego?
Głównym objawem choroby są bóle brzucha, które mogą być odczuwane jako silne skurcze lub uczucie ucisku w dolnej części jamy brzusznej. W przebiegu schorzenia często pojawia się przyspieszone przesuwanie treści jelitowej, co sprzyja występowaniu biegunek, lub spowolnienie perystaltyki jelit, co prowadzi do zaparć. U chorych na zespół jelita drażliwego nierzadko obecne są też takie symptomy jak:
Wiele osób z tym przewlekłym zaburzeniem czynnościowym skarży się, że powyższe objawy nasilają się po spożyciu niektórych produktów. Należą do nich m.in. tłuste mięsa i wędliny, potrawy smażone oraz wzdymające warzywa (cebula, kapusta, groch, bób, fasola).
Jak przebiega diagnostyka zespołu jelita drażliwego?
Niespecyficzne objawy towarzyszące zespołowi jelita drażliwego sprawiają, że postawienie prawidłowej diagnozy często stanowi problem. Obecnie rozpoznania choroby dokonuje się na podstawie tzw. Kryteriów Rzymskich IV. Zgodnie z przyjętymi wytycznymi schorzenie diagnozuje się u pacjentów, u których przynajmniej raz w tygodniu występuje ból brzucha, któremu towarzyszy zmiana częstości lub konsystencji wypróżnień. Należy pamiętać, że w zespole jelita drażliwego nigdy nie pojawiają się takie objawy jak niedokrwistość, nagła utrata masy ciała, krew w stolcu, gorączka, nocne poty. Obecność któregokolwiek z powyższych symptomów wymaga konsultacji lekarskiej.
Jak wygląda leczenie zespołu jelita drażliwego?
Choroby nie da się całkowicie wyleczyć, dlatego w jej terapii stosuje się głównie środki mające za zadanie złagodzenie nieprzyjemnych dolegliwości. Należą do nich m.in. preparaty regulujące pracę jelit zawierające substancje o właściwościach rozkurczowych, przeciwbiegunkowych oraz ułatwiające usuwanie nadmiaru nagromadzonych gazów. Ponadto leczenie może obejmować podawanie probiotyków wspomagających rozrost prawidłowej mikroflory bakteryjnej w układzie pokarmowym.
Poza farmakoterapią istotne jest zwrócenie uwagi pacjenta na zmianę nawyków żywieniowych. Osobom z naprzemiennie występującymi zaparciami i biegunkami zaleca się dietę z dużą ilością błonnika. Ważne jest też unikanie spożywania węglowodanów powodujących wzrost ciśnienia osmotycznego w jelitach oraz wypijanie przynajmniej dwóch litrów płynów w ciągu doby.
Odczuwasz niepokojące objawy? Skontaktuj się ze specjalistą!
Przewlekłe zaburzenie czynnościowe jelit charakteryzujące się nawracającymi bólami brzucha stanowi jedną z częstszych chorób gastroenterologicznych. Podstawowym celem leczenia schorzenia jest łagodzenie nieprzyjemnych dolegliwości. Terapia powinna obejmować modyfikację diety polegającą na wykluczeniu wysokotłuszczowej, ciężkostrawnej żywności, ograniczeniu spożycia alkoholu oraz wprowadzeniu produktów bogatych w błonnik. Istnieje też wiele preparatów bez recepty przeznaczonych do stosowania w przypadku zaburzonej perystaltyki jelit. Ich przyjmowanie należy jednak zawsze skonsultować ze specjalistą.
